Xuất khẩu chinh phục mục tiêu 500 tỉ USD

Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê – Ca cao VN (VICOFA), cũng phấn khởi thông tin, xuất khẩu cà phê năm 2025 đạt kỷ lục 9 tỉ USD, tăng 59% so với 2024. Trong 3 năm liên tiếp, giá cà phê thế giới luôn ở mức cao là chìa khóa giúp ngành đạt được những cột mốc lịch sử về kim ngạch xuất khẩu. Nhờ giá cao nên nông dân đẩy mạnh chăm bón, tái canh bằng những giống mới chất lượng cao. Chính vì vậy dự báo trong năm nay năng suất tiếp tục gia tăng khoảng 5 – 10%.

Đáng chú ý ngành điện tử, máy tính và linh kiện trong năm qua kim ngạch xuất khẩu đạt 107,7 tỉ USD, chiếm gần 23% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng hơn 48% so với năm 2024. Đây cũng là nhóm hàng có kim ngạch xuất khẩu cao nhất trong các ngành xuất khẩu chủ lực. Nếu gộp thêm các nhóm hàng liên quan như điện thoại và linh kiện, tổng kim ngạch xuất khẩu thiết bị điện tử và linh kiện ước đạt 164,4 tỉ USD và dự báo tiếp tục tăng tích cực trong năm nay. Chuyên gia kinh tế, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng (Viện Nghiên cứu kinh tế và thương mại quốc tế, ĐH Kinh tế quốc dân) nhận xét, kim ngạch xuất khẩu và kể cả vốn ngoại đổ vào VN tăng nhờ làn sóng chuyển dịch chuỗi cung ứng theo chiến lược “Trung Quốc + 1”. Rõ nhất là xuất khẩu ngành điện tử, linh kiện, thiết bị vượt mốc 100 tỉ USD phải kể công lớn đến từ các tập đoàn công nghệ lớn như Intel, Samsung, Foxconn, LG… Các DN điện tử lớn tiếp tục đặt mục tiêu tăng xuất khẩu, bên cạnh việc mở rộng đầu tư sản xuất, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển thị trường. Kỳ vọng thương mại từ khối ngành hàng điện tử tiếp tục tăng và là ngành hàng xuất khẩu chủ lực quốc gia trong năm nay.

Lợi thế “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”

Các dự báo cho thấy nhiều ngành hàng sản xuất xuất khẩu trong năm nay đều có gam màu sáng, tích cực. Tuy vậy, để hiện thực hóa các mục tiêu trên, các chuyên gia trong ngành cho rằng cần giải quyết một số thách thức nội tại. Chẳng hạn, với dệt may xuất khẩu, dự báo tổng cầu thế giới năm 2026 không giảm, song áp lực giảm giá và yêu cầu chia sẻ thuế sẽ gia tăng. Trong khi đó, đơn hàng xuất khẩu ngày càng nhỏ hơn, yêu cầu chất lượng cao hơn, vòng đời sản phẩm ngắn hơn… đòi hỏi DN phải tăng tốc độ xử lý và tổ chức sản xuất linh hoạt hơn. “Điều đáng ghi nhận là ngành dệt may trong thời gian qua nâng tỷ lệ nội địa hóa đạt 45 – 48%. Nếu xét trong top 5 nước xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới thì mức độ chủ động nguồn nguyên vật liệu của dệt may VN đứng thứ 3, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ”, ông Vũ Đức Giang cho biết.

Đối với xuất khẩu nông sản, ông Đặng Phúc Nguyên khuyến cáo, DN và nông dân phải coi mã số vùng trồng là “tài sản sống còn”, tuyệt đối không gian lận. Bên cạnh đó, cần sự can thiệp mạnh tay của cơ quan quản lý để loại bỏ các đơn vị vi phạm. Các DN cần bắt tay chặt chẽ với hợp tác xã để kiểm soát vùng nguyên liệu ngay từ đầu, tránh tình trạng tranh mua, tranh bán phá giá thị trường. “Một điểm đáng chú ý khác là sự chuyển dịch thị trường. Dù Trung Quốc vẫn là thị trường số 1 với tỷ trọng trên 60%, nhưng năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng “thần tốc” ở các thị trường khó tính như Mỹ tăng 52%, Hà Lan, Đức và khu vực ASEAN. Thế nên ngoài câu chuyện sầu riêng, ngành rau quả kỳ vọng 2026 sẽ là năm bùng nổ của các mặt hàng mới được khơi thông thị trường như dừa tươi, bưởi (nếu hoàn tất nghị định thư với Trung Quốc) và các sản phẩm chế biến sâu”, ông Nguyên nói.

Đánh giá về mục tiêu 500 tỉ USD xuất khẩu trong năm nay, chuyên gia kinh tế, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng tỏ ra lạc quan, cho rằng VN đang có nhiều yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”. Các ngành hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục tăng trong bối cảnh dòng chảy thương mại toàn cầu biến động với nhiều yếu tố bất định. “Điện tử, thiết bị và linh kiện, máy móc cho đến ngành truyền thống như dệt may, da giày, nông lâm thủy sản… đều có chuyển biến tích cực, ngày càng chứng tỏ bản lĩnh và có phong độ rất tốt. Trong đó, yếu tố thuận lợi nhất là việc VN đã ký kết nhiều FTA với các thị trường lớn”, ông Lạng dẫn chứng.

Theo ông Lạng, không thể phủ nhận xuất khẩu VN đang phụ thuộc khá lớn vào khu vực FDI, song trong năm qua VN chứng kiến điểm sáng có chiều sâu trong cơ cấu xuất khẩu, đó là nhóm hàng nông sản, thủy sản vươn lên ngoạn mục. Sự tăng trưởng hàng xuất khẩu VN tại các thị trường có bảo hộ thương mại bằng thuế quan chứng tỏ vị thế VN trong chuỗi cung ứng toàn cầu đã và đang được khẳng định. Điều cần lưu ý là phải tăng nâng tỷ lệ nội địa hóa hàng xuất khẩu.

Nguyên Nga – Chí Nhân

Nguồn Thanh Niên