Hàng thực phẩm xuất nhập khẩu sẽ được quản lý theo mức độ nguy cơ
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được trình Quốc hội ngày 24/10/2026 đề xuất phân loại thực phẩm theo mức độ nguy cơ, làm cơ sở áp dụng biện pháp quản lý phù hợp, trong đó có kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu. Các bộ tiếp tục phối hợp kiểm tra hàng thực phẩm xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định pháp luật chuyên ngành.
Phân loại nguy cơ, đổi mới kiểm tra thực phẩm nhập khẩu
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) gồm 9 chương, 74 điều, được Chính phủ trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Báo cáo tại nghị trường Quốc hội, bà Đào Hồng Lan, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết: Trong các nội dung sửa đổi, những quy định liên quan đến kiểm tra thực phẩm xuất khẩu, nhập khẩu được đặt trong định hướng quản lý dựa trên mức độ nguy cơ, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu và cải cách thủ tục hành chính.
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, sau thời gian thực hiện Luật An toàn thực phẩm, công tác quản lý đã bộc lộ một số hạn chế, trong đó có phương thức quản lý chưa phù hợp với thực tế và thông lệ quốc tế, dữ liệu còn phân tán, chưa được hệ thống hóa từ Trung ương đến địa phương. Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được xây dựng nhằm khắc phục những bất cập này, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Ảnh minh hoạ có sự hỗ trợ bởi Ai.
Một nội dung đáng chú ý của dự thảo là xây dựng quy định về nguyên tắc phân tích nguy cơ, trách nhiệm thực hiện và lộ trình phân loại thực phẩm nguy cơ cao, nguy cơ thấp. Trên cơ sở phân loại, cơ quan chức năng sẽ áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp, trong đó có quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm, kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, truy xuất nguồn gốc và hậu kiểm.
Cách tiếp cận này hướng tới việc lựa chọn biện pháp kiểm tra phù hợp với đặc điểm và mức độ nguy cơ của từng nhóm thực phẩm. Thay vì tập trung chủ yếu vào thủ tục trước khi sản phẩm lưu hành, dự thảo đặt trọng tâm vào quản lý nguy cơ, giám sát và kiểm tra trong quá trình thực phẩm lưu thông trên thị trường.
Báo cáo của Bộ Y tế cũng nêu định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, cắt giảm thủ tục hành chính và quy định rõ hơn về đối tượng, nguyên tắc, biện pháp hậu kiểm, trách nhiệm của đoàn kiểm tra cũng như tần suất kiểm tra trên thị trường.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các nội dung về kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu và phân loại thực phẩm theo mức độ nguy cơ là những điểm cần theo dõi trong quá trình dự thảo luật được xem xét, hoàn thiện.
Tăng truy xuất nguồn gốc, kết nối dữ liệu
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cũng đề xuất xây dựng hệ thống thông tin, dữ liệu an toàn thực phẩm thống nhất từ Trung ương đến địa phương, có khả năng kết nối, chia sẻ với dữ liệu của các bộ, ngành. Hệ thống dự kiến bao gồm thông tin về vòng đời sản phẩm, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, tổ chức thử nghiệm, kết quả thanh tra, kiểm tra, giám sát và các vụ ngộ độc thực phẩm.
Việc số hóa dữ liệu được đặt trong yêu cầu phục vụ phân tích nguy cơ, phòng ngừa và xử lý sự cố, đồng thời hỗ trợ truy xuất nguồn gốc khi phát hiện thực phẩm không bảo đảm an toàn. Đây cũng là cơ sở để cơ quan chức năng tăng cường giám sát, xác định nguồn gốc và xử lý thực phẩm có nguy cơ trong quá trình lưu thông.
Với hoạt động xuất nhập khẩu, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) xác định các bộ tiếp tục phối hợp theo quy định của pháp luật chuyên ngành và phân công của Chính phủ trong kiểm tra thực phẩm xuất khẩu, nhập khẩu. Các bộ cũng có trách nhiệm chia sẻ thông tin với Bộ Y tế về hoạt động đánh giá sự phù hợp và thông tin của các cơ sở áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến như HACCP, ISO 22000.
Theo Báo cáo trình Quốc hội, Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Các bộ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ theo lĩnh vực được phân công, trong đó có kiểm tra thực phẩm xuất khẩu, nhập khẩu, phòng, chống thực phẩm giả, gian lận thương mại và chia sẻ thông tin phục vụ quản lý.
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện các quy định về nguyên tắc áp dụng Luật trong trường hợp có xung đột với luật khác, xử lý những vướng mắc liên quan đến quy chuẩn, tiêu chuẩn, công bố hợp quy và biện pháp quản lý. Đây là những nội dung có liên quan đến việc tổ chức thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm.
Các đề xuất trên hiện nằm trong dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Những quy định cụ thể về kiểm tra thực phẩm xuất khẩu, nhập khẩu sẽ phụ thuộc vào nội dung được hoàn thiện và thông qua trong quá trình xây dựng Luật.
Ngô Kiến
Nguồn Thuế Hải Quan