Nguồn cung Biển Đen gián đoạn, Ấn Độ chuyển hướng tìm nguồn dầu ăn thay thế

Theo số liệu từ Hiệp hội các nhà chiết xuất dung môi Ấn Độ (SEA), khối lượng nhập khẩu dầu hướng dương của quốc gia này trong tháng 9/2026 chỉ đạt 109.000 tấn, giảm sâu so với mức 252.000 tấn cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân do sự gián đoạn vận tải tại vùng Biển Đen, khi lượng giao hàng từ Nga và Ukraine trong tháng 9 cùng thu hẹp xuống mức 42.000 tấn mỗi nước, còn Liên minh Châu Âu (EU) cung cấp 21.000 tấn.

Tính chung cả niên vụ 2025/26, tổng lượng nhập khẩu dầu hướng dương của Ấn Độ giữ ở mốc 2,91 triệu tấn, không thay đổi so với niên vụ trước. Tuy nhiên, cơ cấu các nhà cung cấp đã có sự dịch chuyển rõ rệt. Lượng hàng nhập khẩu từ Nga giảm từ 1,54 triệu tấn xuống 1,46 triệu tấn, trong khi Ukraine ghi nhận mức sụt giảm mạnh từ 725.000 tấn xuống 443.000 tấn. Argentina nâng sản lượng cung ứng lên 815.000 tấn (so với 475.000 tấn niên vụ trước), trong khi EU tăng gấp hơn 4 lần, đạt 129.000 tấn.

Trái ngược với đà sụt giảm của dầu hướng dương, nhập khẩu dầu đậu tương trong tháng 9/2026 tăng lên 615.000 tấn (so với 529.000 tấn cùng kỳ). Tính cả niên vụ 2025/26, Ấn Độ đã nhập khẩu mức kỷ lục 5,65 triệu tấn dầu đậu tương. Trong đó, Argentina là đối tác lớn nhất với 2,66 triệu tấn, Brazil tăng lên 1,23 triệu tấn, còn Trung Quốc tăng vọt từ 2.000 tấn lên 213.000 tấn. Đáng chú ý, Hoa Kỳ hoàn toàn không cung cấp lô dầu đậu tương nào cho Ấn Độ trong niên vụ này.

Đối với mặt hàng dầu cọ, lượng nhập khẩu tháng 9/2026 đạt 843.000 tấn (tăng từ 729.000 tấn năm 2025), nâng tổng sản lượng cả niên vụ lên 8,24 triệu tấn. Malaysia vươn lên vị trí dẫn đầu đạt 3,12 triệu tấn, trong khi nguồn cung từ Indonesia giảm xuống 2,91 triệu tấn.

Tính đến cuối tháng 9/2026, lượng tồn kho dầu ăn tại các cảng của Ấn Độ đã chạm mốc 1,2 triệu tấn – mức cao nhất trong 3 năm qua. Tồn kho cao cùng sự gia tăng của dầu đậu tương và dầu cọ đang làm gia tăng áp lực cạnh tranh gay gắt giữa các chủng loại dầu thực vật tại thị trường Ấn Độ.

Trước việc Indonesia và Malaysia mở rộng quy mô sản xuất nhiên liệu sinh học làm thu hẹp nguồn cung dầu cọ dùng cho thực phẩm, Ấn Độ đang tích cực tìm kiếm các đối tác thay thế.

Hiệp hội SEA xác định Colombia – quốc gia sản xuất dầu cọ lớn thứ 4 thế giới – là đối tác triển vọng khi đã cung ứng khoảng 200.000 tấn cho Ấn Độ. Dự kiến đầu năm 2027, SEA sẽ cử đoàn công tác cấp cao sang Colombia và ký biên bản ghi nhớ (MoU) với Fedepalma (Liên đoàn những người trồng cọ Colombia) nhằm củng cố khung hợp tác thương mại dài hạn.

Song song đó, Ấn Độ cũng ký tuyên bố ý định với tỉnh Nampula (Mozambique) để thiết lập hành lang thương mại nông sản bền vững từ Châu Phi. Ở thị trường trong nước, chính phủ Ấn Độ đã nâng mức giá hỗ trợ tối thiểu (MSP) cho hạt cải dầu và mù tạt thêm 413 rupee, lên mức 6.613 rupee/tạ cho niên vụ 2027/28 nhằm khuyến khích nông dân mở rộng sản xuất.

Trong 11 tháng đầu của niên vụ 2025/26, Ấn Độ đã nhập khẩu tổng cộng 15,16 triệu tấn dầu ăn thực vật. Mức phụ thuộc lớn vào bên ngoài buộc chính quyền New Delhi phải liên tục thực hiện các giải pháp đa dạng hóa đối tác để duy trì an ninh nguồn cung nội địa.