Đại biểu đặt câu hỏi hàng trăm triệu USD thịt trâu nhập khẩu đi đâu?

Dẫn số liệu Việt Nam chi hơn 700 triệu USD nhập khẩu thịt trâu, bò từ Ấn Độ, đại biểu Nguyễn Đình Xuân đặt câu hỏi lượng thịt trâu lớn này được tiêu thụ ở đâu, quản lý thế nào.

Chiều 11/11, thảo luận tại Quốc hội về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Đình Xuân (đoàn Tây Ninh) đề nghị tăng cường quản lý nguyên liệu thực phẩm từ khâu nhập khẩu đến chế biến, tiêu thụ, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc và quyền lợi người tiêu dùng.

Ảnh minh họa

Dẫn số liệu mà ông cho biết do cơ quan Hải quan công bố, đại biểu nói Việt Nam chi hơn 700 triệu USD nhập khẩu thịt trâu, bò từ Ấn Độ, trong đó chủ yếu là thịt trâu. Tuy nhiên, theo quan sát của ông, thịt trâu không được bán phổ biến trên thị trường Việt Nam.

“Thế còn lại một số lượng rất lớn thịt trâu ta tiêu thụ ở đâu, ta không biết”, ông Xuân đặt vấn đề.

Đại biểu nhắc đến một số doanh nghiệp bị phát hiện sử dụng thịt trâu để làm thành sản phẩm được giới thiệu là thịt bò. Theo ông, thực tế này đặt ra yêu cầu phải quản lý được quá trình lưu thông, sử dụng thực phẩm sau nhập khẩu, thay vì chỉ kiểm soát tại thời điểm hàng hóa vào Việt Nam.

“Ai là người cấp phép cho nhập khẩu thì phải quản lý được quá trình này, phải giám sát được việc này”, ông nói, đồng thời cho rằng người tiêu dùng cần được biết sản phẩm họ sử dụng là thịt trâu hay thịt bò, bởi hai loại thịt có giá cả và nguồn gốc khác nhau.

Kiểm soát nguyên liệu thực phẩm từ khâu nhập khẩu

Từ thực tiễn quản lý trong lĩnh vực nông nghiệp, đại biểu Nguyễn Đình Xuân cho rằng dự thảo luật cần có cơ chế kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, từ sản xuất, nhập khẩu nguyên liệu đến sơ chế, bảo quản, vận chuyển và tiêu thụ.

Ông dẫn ví dụ về một doanh nghiệp tại Tây Ninh muốn xuất khẩu trứng gà sang Singapore. Theo đại biểu, phía Singapore đã ba lần sang kiểm tra nhưng đến nay doanh nghiệp vẫn chưa được cấp phép. Việc kiểm tra được thực hiện tới tận trang trại nhằm đánh giá điều kiện sản xuất.

Trong khi đó, ông cho rằng việc kiểm soát một số sản phẩm nhập khẩu vào Việt Nam chưa được thực hiện tương tự.

Đại biểu nêu thực tế có những sản phẩm ở nước ngoài được quy định dùng cho gia súc nhưng khi nhập khẩu vào Việt Nam lại được sử dụng làm thực phẩm cho con người. Ông nhắc đến trường hợp cơ quan công an phát hiện doanh nghiệp nhập khẩu dầu thực vật dành cho gia súc nhưng sau đó sử dụng cho người.

Theo ông Xuân, các trường hợp này cho thấy sự cần thiết phải kiểm soát nguyên liệu ngay từ khâu nhập khẩu và xuyên suốt quá trình sử dụng, chế biến, bảo đảm sản phẩm được sử dụng đúng mục đích, đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm.

Đại biểu cũng đề nghị đổi mới phương thức kiểm tra, kiểm dịch nông sản xuất nhập khẩu theo đặc điểm từng nhóm hàng hóa.

Ông phân tích nông sản thường có thời gian bảo quản ngắn, trong khi thực phẩm ăn ngay và nguyên liệu cần qua nhiều công đoạn chế biến có tính chất khác nhau. Chẳng hạn, khoai mì tươi, hạt lúa còn phải trải qua quá trình chế biến trước khi trở thành thực phẩm.

Vì vậy, ông đề nghị có cơ chế kiểm tra riêng đối với nguyên liệu và thực phẩm thành phẩm, đồng thời rút ngắn thời gian kiểm tra để tránh ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa.

Kiểm tra báo trước khó phát hiện vi phạm

Cùng góp ý về dự án luật, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (TPHCM) cho rằng việc tăng cường kiểm soát thực phẩm không chỉ nằm ở khâu cấp phép mà quan trọng hơn là giám sát quá trình hoạt động của doanh nghiệp.

Từ thực tiễn hoạt động của Sở An toàn thực phẩm TPHCM, bà nhận xét dự thảo dành nhiều quy định cho tiền kiểm, trong khi nội dung hậu kiểm chỉ được thiết kế tại một mục với hai điều luật, chưa có những thay đổi đáp ứng yêu cầu thực tế.

Theo bà, nhiều vụ vi phạm an toàn thực phẩm được cơ quan công an và lực lượng thanh tra phát hiện trong thời gian qua liên quan những cơ sở đã có đầy đủ giấy phép, hồ sơ hợp pháp.

“Tiền kiểm dù cho có cao đến bao nhiêu đi chăng nữa, thì cái quan trọng vẫn phải là trong suốt quá trình hoạt động, anh được thanh tra, kiểm tra, giám sát như thế nào”, bà nói.

Đại biểu cũng nêu bất cập của phương thức kiểm tra theo kế hoạch. Theo bà, danh sách cơ sở được kiểm tra phải qua nhiều bước phê duyệt, sau đó doanh nghiệp còn được thông báo trước để chuẩn bị.

Bà kể từng có doanh nghiệp nhiều lần đóng cửa, không tiếp đoàn kiểm tra theo kế hoạch. Sau đó, khi lực lượng chức năng tiến hành kiểm tra đột xuất, doanh nghiệp bị phát hiện sử dụng hàng quá hạn và bị xử phạt. Tuy nhiên, doanh nghiệp lại gửi đơn kiện về việc bị kiểm tra đột xuất.

Từ thực tế này, bà Phong Lan đề nghị bỏ quy định giới hạn tần suất kiểm tra không quá một lần mỗi năm, đồng thời tạo điều kiện để lực lượng chức năng kiểm tra đột xuất khi cần thiết.

Đại biểu Nguyễn Đình Xuân cũng đồng tình với quan điểm trên. Ông cho rằng cần kết hợp kiểm tra định kỳ với kiểm tra đột xuất dựa trên nguy cơ rủi ro, trong đó những cơ sở có nguy cơ cao phải được kiểm tra với tần suất lớn hơn.

Theo ông, việc xác định tiêu chí rủi ro còn giúp phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi gian lận trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Đối với sản phẩm có nguy cơ mất an toàn, đại biểu đề nghị cơ chế thông báo, thu hồi phải được thực hiện nhanh chóng, bởi nếu chậm trễ, thực phẩm có thể đã được người tiêu dùng sử dụng.

Ông cũng đề xuất cơ quan quản lý tại địa phương nơi đặt cơ sở chế biến giữ vai trò chủ trì thu hồi, nhằm bảo đảm việc truy xuất nguồn gốc và xử lý sản phẩm không an toàn được thực hiện kịp thời.

Nguyễn Thị Hằng

Nguồn Dân Trí