Mỹ cấm nhập 12 nhóm loài thủy sản Việt Nam: Sẽ gỡ từng bước, trước mắt là ghẹ

Trước việc Mỹ cấm nhập 12 nhóm loài thủy sản được đánh bắt bằng lưới rê, lưới kéo, lưới vây… lãnh đạo Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết đã và đang triển khai các biện pháp mạnh mẽ để đáp ứng quy định của Mỹ.

Ảnh minh họa

Ông Lê Trần Nguyên Hùng, Phó cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, cho biết như vậy khi trao đổi với Tuổi Trẻ Online về các giải pháp thích ứng với quy định mới trong xuất khẩu thủy sản sang Mỹ kể từ đầu năm 2026 theo Đạo luật Bảo tồn thú biển của Mỹ (MMPA).

Theo quy định mới của Mỹ, từ 1-1-2026, Việt Nam có 12 nhóm loài thủy sản như cá ngừ (mắt to, vây vàng, vằn, vây xanh), cá kiếm, cá mú, cá thu, cá đối, ghẹ, mực… khai thác (đánh bắt) từ 12 mã nghề cá (chủ yếu lưới rê, lưới kéo, lưới vây…) bị cấm xuất khẩu vào nước này, do chưa được công nhận tương đương với MMPA.

Điều này ảnh hưởng đến xuất khẩu thủy sản Việt Nam bởi theo số liệu thống kê năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Mỹ đạt 1,8 tỉ USD. Tính riêng các sản phẩm khai thác được liệt kê từ 12 nghề bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm ước đạt gần 512 triệu USD.

Cùng với đó, các lô hàng thủy sản thuộc các mã HTS (biểu thuế hài hòa của Mỹ) sẽ phải có giấy chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản xuất khẩu vào thị trường Mỹ (giấy chứng nhận COA).

Việt Nam đã và đang triển khai các biện pháp mạnh mẽ để đáp ứng quy định của Mỹ

Theo ông Hùng, việc Mỹ không công nhận tương đương một phần nghề cá của Việt Nam phản ánh sự khác biệt giữa cách thức quản lý của hai nước.

Đặc thù nghề cá Việt Nam là đa loài, đa ngư cụ, dựa vào quy mô nhỏ lẻ, khác với cách thức quản lý hiện đại, tàu ít, toàn trình truy xuất nguồn gốc tàu cá, giấy phép…

Những khác biệt này chủ yếu mang tính kỹ thuật và chúng ta sẽ khắc phục điều này thông qua lộ trình phù hợp.

Cụ thể, thời gian qua, ngành thủy sản đã và đang triển khai các biện pháp mạnh mẽ để đáp ứng quy định của Mỹ.

Về mặt thể chế, chính sách, cục đã rà soát, sửa đổi luật, nghị định, thông tư để phù hợp với đạo luật MMPA.

“Ví dụ như Mỹ yêu cầu tất cả các tàu cá phải có báo cáo và ghi thông tin vị trí, thời gian khi bắt gặp thú biển… thì chúng ta cũng đã đưa vào quy định.

Hay như các biện pháp để giảm thiểu ảnh hưởng đến thú biển cũng được đưa vào thông tư như dùng các biện pháp kỹ thuật, sử dụng thiết bị xua đuổi” – ông Hùng dẫn chứng.

Ông Hùng cho biết bộ cũng đã có tờ trình Thủ tướng ban hành chỉ thị tăng cường công tác quản lý, bảo vệ, phát triển nguồn lợi thủy sản và thực hiện các giải pháp cấp bách bảo vệ các loài thú biển tại Việt Nam.

Đồng thời chỉ đạo các địa phương tuyên truyền, tập huấn, ghi nhật ký, giám sát tại cảng và hướng dẫn các biện pháp kỹ thuật đánh bắt cho ngư dân.

Về mặt quản lý, Việt Nam đã ban hành chương trình bảo tồn thú biển, chương trình giám sát tàu cá và kế hoạch giảm thiểu tác động tới các loài thú biển.

“Đối với 12 nghề cá Việt Nam mà Mỹ không công nhận tương đương, cục đang tập trung để gỡ từng bước. Trước mắt, cục đang cung cấp hồ sơ, xây dựng dữ liệu để cung cấp cho Mỹ trước ngày 12-1 để công nhận tương đương với con ghẹ (khoảng 80% ghẹ Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ)” – ông Hùng nói.

Thể chế, chính sách đã có đầy đủ, cần sự vào cuộc đồng bộ

Theo ông Hùng, trong năm 2026, cục sẽ tiếp tục phối hợp cùng các đơn vị liên quan thực hiện các giải pháp để chứng minh với Mỹ rằng những nghề cá mà Mỹ không công nhận tương đương sẽ tương đương bằng chỉ số thực tế và số liệu khoa học.

Để làm được điều này, đòi hỏi trung ương và địa phương phải vào cuộc, các chi cục quản lý thủy sản ở địa phương, cảng cá, ngư dân, doanh nghiệp cùng thực hiện.

Thứ hai, thực hiện điều tra nguồn lợi thú biển, việc này Việt Nam đã làm nhưng chưa đồng bộ, chưa đầy đủ thì tới đây sẽ làm bài bản để báo với Mỹ.

Thứ ba, tăng cường hệ thống giám sát tàu cá, giám sát ghi nhật ký của ngư dân, giám sát tại cảng.

Ông Hùng cho biết bộ sẽ có hướng dẫn các biện pháp để giảm thiểu tác động tới thú biển và tuyên truyền ngư dân nâng cao nhận thức đối với từng nghề, phù hợp từng vùng khai thác, một số nghề cá phải lắp thiết bị xua đuổi.

Đồng thời chuyển đổi nghề cho các nghề rủi ro cao như lưới rê, lưới kéo và bộ đang trình Thủ tướng chính sách phát triển ngành thủy sản, trong đó có chính sách chuyển đổi nghề cho ngư dân.

“Như vậy từ chỉ đạo, thể chế, chính sách chúng ta đã có đầy đủ, vấn đề là thực hiện. Nếu làm được việc này trong năm 2026 thì đây là bộ chỉ số rất quan trọng để chúng ta tiếp tục đề nghị Mỹ xem xét công nhận tương đương” – ông Hùng nói.

Chí Tuệ

Nguồn Tuổi Trẻ