Tiềm năng xuất khẩu giáo dục của Việt Nam: Những thách thức cần tháo gỡ

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành một trung tâm giáo dục quốc tế trong khu vực Đông Nam Á và xa hơn nữa là xuất khẩu giáo dục, VN thời gian qua đã đề ra nhiều chiến lược cụ thể. Đơn cử như Quyết định 1600 của Thủ tướng về phê duyệt Đề án hội nhập quốc tế trong GD-ĐT đến năm 2030 (gọi tắt là Đề án), với nhiều yêu cầu về tỷ lệ SVQT, chất lượng chương trình liên kết đào tạo, số lượng phân hiệu của ĐH nước ngoài…

Giảng viên nước ngoài tham gia giảng dạy tại Trường ĐH Sư phạm TP.HCM
ảnh: Ngọc Long

Một trong những mục tiêu cụ thể được Đề án đưa ra là phấn đấu thu hút thêm 2 phân hiệu của ĐH có uy tín của nước ngoài tại VN. Để làm điều này, VN phải công bố quy trình pháp lý minh bạch, rõ ràng để các trường thực hiện chính xác, theo Giáo sư Simon Guy, Phó hiệu trưởng phụ trách toàn cầu tại ĐH Lancaster (Anh) – đơn vị đang mở phân hiệu ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Theo ông, các trường cần được đảm bảo rằng sau khi đầu tư nhiều nguồn lực, công sức theo quy trình mà chính phủ nước sở tại đã đề ra, phân hiệu chắc chắn phải được cấp phép hoạt động. Thực tế tại nhiều quốc gia, có thể một bộ ngành rất ủng hộ nhưng các cơ quan khác lại kém ủng hộ hơn, dẫn tới việc thực hiện thêm khó khăn. “Vì vậy, chính phủ phải đảm bảo các bộ ngành thống nhất và đồng bộ yêu cầu”, đại diện ĐH Lancaster chia sẻ.

Tuy nhiên, việc chọn một quốc gia có hệ thống minh bạch, chính sách cởi mở và môi trường thân thiện thôi là chưa đủ. Ông Guy nhấn mạnh nếu người dân không có mong muốn hoặc không đủ khả năng tài chính để lấy bằng cấp quốc tế, trường ĐH nước ngoài chắc chắn sẽ cân nhắc lại ý định mở phân hiệu.

“Tuy nhiên, VN là một thị trường tiềm năng và hấp dẫn để cân nhắc mở phân hiệu, và chính phủ Anh cũng đang khuyến khích các trường ĐH trong nước lập cơ sở đào tạo ở nước ngoài theo chiến lược giáo dục quốc tế mới (IES). Đây là cơ hội rất lớn với VN”, ông chia sẻ.

Theo báo cáo công bố năm 2024 do nhóm nghiên cứu từ Bộ GD-ĐT và Hội đồng Anh đồng thực hiện, một thách thức khác là yêu cầu về chi phí. Trong đó việc quy định hiện hành yêu cầu mức vốn tối thiểu 1.000 tỉ đồng để thành lập một ĐH mới hoặc 500 tỉ đồng để mở một phân hiệu quốc tế ở VN “có thể làm nản lòng các nhà đầu tư”.

“Do đó cần cân nhắc hạ thấp ngưỡng vốn đầu tư ban đầu cũng như cho phép các cơ sở giáo dục mở rộng dần theo lộ trình khi bắt đầu tạo ra doanh thu. Cách tiếp cận này phù hợp hơn với kỳ vọng của nhà đầu tư và góp phần giảm thiểu rủi ro tài chính”, báo cáo nêu.

Còn PGS-TS Lê Trung Thành, Viện trưởng Viện Đào tạo quốc tế ĐH Kinh tế quốc dân (Hà Nội), chỉ ra rằng Thông tư 07/2025/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT hiện có một quy định chưa phù hợp với thực tiễn. Đó là yêu cầu giảng viên đang giảng dạy chương trình đào tạo tương ứng của cơ sở giáo dục ĐH nước ngoài chủ trì, chịu trách nhiệm tổ chức giảng dạy không ít hơn 25% tổng khối lượng của chương trình liên kết đào tạo.

“Điều này chỉ phù hợp với các trường mới triển khai các chương trình liên kết đào tạo được 3 – 5 năm. Họ chưa có nhiều kinh nghiệm nên cần huy động giảng viên quốc tế đến dạy để đảm bảo chất lượng. Nhưng với những trường có hơn 5 năm kinh nghiệm và quy tụ đội ngũ cán bộ, giảng viên thuần thục, quy định này sẽ không còn phù hợp nữa”, ông Thành nhận định.

Ngọc Long

Nguồn Thanh Niên