Đáp ứng quy tắc xuất xứ để tận dụng ưu đãi CEPA
Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA) mở ra cơ hội mở rộng xuất khẩu hàng Việt sang thị trường Trung Đông nhờ các ưu đãi thuế quan.
Tại Hội nghị xúc tiến CEPA, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và thương mại đa biên (Bộ Công Thương) nhận định, dư địa khai thác hiệp định còn lớn, song doanh nghiệp cần nắm rõ cam kết về thuế quan và quy tắc xuất xứ.
Theo số liệu năm 2025, UAE nhập khẩu khoảng 618,9 tỷ USD hàng hóa, trong đó hàng Việt Nam đạt 5,9 tỷ USD, chưa đến 1%. Dù vậy, kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng gấp đôi trong 3 năm.
CEPA cam kết cắt giảm thuế quan trên 95% dòng hàng, tạo cơ hội cho các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như hạt điều, hồ tiêu, thủy sản, gỗ và dệt may.
Tuy nhiên, để hưởng ưu đãi, doanh nghiệp phải đáp ứng quy tắc xuất xứ, đồng thời bảo đảm các tiêu chí về nguồn gốc nguyên liệu và quy trình sản xuất theo quy định của hiệp định.
Tại Hội nghị, phía UAE giới thiệu các công cụ tra cứu quy tắc xuất xứ, thuế suất và điều kiện áp dụng CEPA cho từng mặt hàng.
Theo bà Hessa Al Ali, Chuyên gia Chứng nhận xuất xứ, Bộ Ngoại thương UAE, doanh nghiệp cần xác định chính xác mã HS, nước xuất khẩu và nước nhập khẩu để tra cứu, áp dụng ưu đãi phù hợp.
Mã HS là căn cứ để doanh nghiệp tra cứu thuế suất, quy tắc xuất xứ và các điều kiện áp dụng CEPA đối với từng mặt hàng. Mỗi nhóm hàng có thể có tiêu chí xuất xứ và yêu cầu về tỷ lệ giá trị gia tăng khác nhau.
Doanh nghiệp có thể truy cập website Bộ Ngoại thương UAE để tra cứu các quy định về xuất xứ, giá trị gia tăng và điều kiện hưởng ưu đãi. Khi hàng hóa đáp ứng tiêu chí theo hiệp định, doanh nghiệp thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) để được áp dụng thuế suất ưu đãi.
Ngoài ra, UAE cung cấp các công cụ tra cứu dữ liệu, báo cáo, sổ tay và tài liệu hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm thông tin theo mã HS và đối chiếu các điều kiện liên quan.
Doanh nghiệp cũng cần tham khảo thông tin từ cơ quan chức năng của cả Việt Nam và UAE để xác định chính xác yêu cầu đối với từng mặt hàng, chủ động chuẩn bị hồ sơ và kế hoạch sản xuất.
Đặc biệt, các doanh nghiệp nông sản, dệt may, thủy sản, gỗ và sản phẩm gỗ cần rà soát nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất để đáp ứng tiêu chí xuất xứ. Việc xác định mã HS và kiểm tra quy tắc xuất xứ nên được thực hiện ngay từ đầu, tránh phát sinh vướng mắc khi hàng hóa đã hoàn thành.
Như vậy, ưu đãi thuế quan chỉ được áp dụng khi hàng hóa đáp ứng đầy đủ quy tắc xuất xứ tương ứng. Doanh nghiệp cần kiểm tra đồng thời thuế suất và điều kiện xuất xứ để khai thác hiệu quả các cam kết từ CEPA.
Để tận dụng hiệu quả CEPA, doanh nghiệp không chỉ cần nắm rõ quy tắc xuất xứ mà còn phải chuẩn hóa quy trình sản xuất, bảo đảm đáp ứng các tiêu chí của hiệp định. Đây cũng là khuyến nghị được ông Ngô Chung Khanh đưa ra nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng hưởng ưu đãi và tiếp cận thị trường UAE.
Doanh nghiệp Việt Nam cần rà soát sự khác biệt về tiêu chuẩn, quy định giữa UAE với các thị trường đang xuất khẩu như EU, Nhật Bản để điều chỉnh sản phẩm và quy trình sản xuất phù hợp. Việc này cần được tính toán trên cơ sở cân đối lợi ích thuế quan với chi phí tuân thủ.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên đa dạng hóa đối tác, mở rộng kênh phân phối. Tập đoàn Lulu cùng các hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại của Đại sứ quán và Thương vụ Việt Nam tại UAE là những kênh có thể khai thác để tìm kiếm khách hàng.
Về phía cơ quan quản lý, ông Ngô Chung Khanh đề xuất tăng cường phối hợp giữa hai nước, duy trì các nhóm công tác để kịp thời tháo gỡ vướng mắc khi thực thi CEPA.
Việt Nam cũng đang xây dựng hệ thống quản trị FTA gồm Cổng thông tin FTA, bộ chỉ số đánh giá thực thi tại địa phương và hệ sinh thái kết nối các chủ thể trong chuỗi giá trị, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận và tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ hiệp định.
Hà Trần (t/h)
Nguồn Thương Hiệu Công Luận

