Xuất khẩu ứng phó trước biến động thị trường

Chiến sự đang diễn ra tại Trung Đông khiến nhiều lô hàng xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này phải lênh đênh trên biển.

Sản xuất giày xuất khẩu sang thị trường EU tại Công ty Giày Trường Xuân, Ba Vì, Hà Nội. Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Thông tin tại Hội nghị giao ban Xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý 1-2026, do Bộ Công Thương tổ chức ngày 12-3, ông Trương Xuân Trung – Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE – cho biết chiến sự đang diễn ra tại Trung Đông khiến cho nhiều lô hàng xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này phải “lênh đênh trên biển”.

Theo ông Trung, việc vận chuyển rất khó khăn nên các nhà mua hàng thông báo không thể nhập khẩu. Một số tàu hàng xuất đi trước chiến tranh đang phải tìm cách di chuyển sang các cảng biển trung chuyển hoặc phải bán sang tay. Những lô hàng mới hoàn toàn không thực hiện được.

Việc gián đoạn về vận tải và logistics, biến động giá cả nhiên liệu làm tăng chi phí vận tải, tăng chi phí sản xuất. Những biến động về nhu cầu thị trường cũng ảnh hưởng tới nhu cầu mua hàng, khi UAE tập trung vào mặt hàng thiết yếu, nên một số sản phẩm như gia vị sẽ gặp khó khăn. Cùng với đó là rủi ro mất mát, hư hỏng với sản phẩm nông sản, rủi ro thanh toán…

Dù vậy, ông Trung cho hay thị trường này vẫn có nhiều tiềm năng trong các mặt hàng nông sản, thực phẩm, thủy sản (tôm và cá tra), hàng tiêu dùng, giày dép, dệt may, vật liệu xây dựng, đồ gỗ. Đặc biệt khi Việt Nam và UAE đã ký kết hiệp định thương mại và thực hiện giảm thuế từ 5% xuống 0% chính thức có hiệu lực.

Ông Đỗ Ngọc Hưng – Tham tán thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ – cho hay xung đột gây ra hệ lụy về thương mại là khá rõ khi chi phí logistics quốc tế có thể tăng, thời gian giao hàng có thể kéo dài hơn do chuyển hướng tàu hoặc tắc nghẽn chuỗi cung ứng.

Giá nhiên liệu và cước vận tải tăng sẽ trực tiếp làm tăng chi phí đầu vào, giảm biên lợi nhuận và ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu.

Bất ổn năng lượng cũng có thể làm gia tăng áp lực lạm phát tại Mỹ từ đó ảnh hưởng đến sức mua, hành vi tiêu dùng và chính sách điều hành kinh tế của phía nước này.

“Trong bối cảnh bất định, các nhà nhập khẩu Mỹ thường ưu tiên nhà cung cấp có khả năng giao hàng ổn định, minh bạch và linh hoạt hơn về điều kiện thương mại. Do vậy, doanh nghiệp Việt Nam muốn giữ đơn hàng và mở rộng thị phần không chỉ cần giá tốt, mà còn phải chứng minh được độ ổn định trong giao hàng, độ tin cậy trong thực hiện hợp đồng và khả năng ứng phó với rủi ro logistics quốc tế”, ông Hưng nói.

Theo ông Trương Văn Cẩm – Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam, trong bối cảnh biến động, yêu cầu đa dạng hóa thị trường, khách hàng, sản phẩm càng cần thiết hơn. Do đó, ông Cẩm bày tỏ mong muốn Bộ Công Thương hỗ trợ chương trình xúc tiến thương mại, triển khai hiệu quả nền tảng số để hỗ trợ doanh nghiệp, hiệp hội; cung cấp thông tin thị trường, đối thủ cạnh tranh…

Bà Lê Hằng – Phó tổng thư ký Vasep – kiến nghị cần có thông tin cảnh báo thị trường, đẩy mạnh các chương trình xúc tiến thương mại và đa dạng hóa các thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh các thị trường xuất khẩu truyền thống, cần mở rộng thêm các thị trường mới như Brazil, Nam Mỹ, Nam Á… giúp giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ và EU.

Theo quyền Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, một trong những vấn đề đang ảnh hưởng lớn tới xuất nhập khẩu là an ninh logistics. Do đó, cần tổ chức hệ thống hạ tầng vận chuyển từ cảng biển, đường bộ… để ít nhất chiếm 50% cơ cấu của ngành nhằm tăng sức cạnh tranh cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Ngoài ra, cần tìm mọi cách mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong đó, cần phân tích rõ năng lực cạnh tranh tự thân của ngành, của doanh nghiệp…

“Một việc người ta xử lý một giờ mà chúng ta xử lý mười giờ thì sao cạnh tranh được. Cần có báo cáo quản trị về cạnh tranh từng mặt hàng chủ lực của Việt Nam để có giải pháp của doanh nghiệp và Nhà nước”, ông Hùng yêu cầu.

Ngọc An

Nguồn Tuổi Trẻ