Xuất khẩu rau quả tăng trưởng mạnh, hướng tới mốc 10 tỷ USD
Với động lực chính từ sầu riêng cùng nhiều mặt hàng trái cây chủ lực khác, ngành rau quả đang đứng trước cơ hội tiến gần mục tiêu kim ngạch 10 tỷ USD cả năm 2026. Do đó, cùng với tăng sản lượng, toàn ngành đang tập trung cho chuẩn hóa vùng nguyên liệu, nâng tỷ lệ chế biến và kiểm soát chất lượng từ đầu vào.
Chanh leo là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Ảnh: Việt Linh
Sầu riêng dẫn dắt toàn ngành
Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 8 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt đạt 6 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm 2025.Riêng tháng 8 ước đạt gần 1,3 tỷ USD, tiếp nối tháng 7 khi kim ngạch lần đầu vượt mốc 1 tỷ USD.
Động lực lớn nhất thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu rau quả là mặt hàng sầu riêng. Việc các vùng trồng trọng điểm tại Tây Nguyên như Đắk Lắk và Lâm Đồng bước vào giai đoạn thu hoạch rộ đã giúp nguồn cung dồi dào, đáp ứng nhu cầu của các thị trường nhập khẩu.
Chỉ tính riêng trong 7 tháng năm 2026, xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 1,77 tỷ USD, tăng 47,1% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm gần 37% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước.
Không chỉ tăng trưởng về kim ngạch, sầu riêng còn ghi nhận sự mở rộng mạnh mẽ về quy mô sản xuất. Đến cuối năm 2025, diện tích trồng sầu riêng cả nước đạt khoảng 195.000 ha, dự kiến sản lượng sầu tiêng vượt 2 triệu tấn trong năm 2026.
Bên cạnh đó, nhiều loại trái cây và sản phẩm rau quả khác cũng ghi nhận kết quả khả quan. Dừa hiện là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ hai với kim ngạch đạt 367,4 triệu USD trong 7 tháng, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước; thanh long đạt 321,9 triệu USD; xoài đạt 265 triệu USD; chuối đạt 257,1 triệu USD; chanh leo đạt 186,8 triệu USD; mít đạt 164,3 triệu USD…
Đáng chú ý, Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ rau quả lớn nhất của Việt Nam khi chiếm gần 59% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành. Hai thị trường lớn tiếp theo là Mỹ và Hàn Quốc với thị phần lần lượt là 7,6% và 4,2%.
Ngoài các thị trường truyền thống, xuất khẩu rau quả sang Hà Lan, Malaysia, Đức, Nga và Canada cũng duy trì mức tăng trưởng hai con số. Trong khi đó, xuất khẩu sang Thái Lan và UAE giảm so với cùng kỳ năm trước.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự báo, xuất khẩu rau quả sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong những tháng cuối năm, tạo nền tảng để toàn ngành hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch khoảng 9,5-10 tỷ USD trong năm 2026.
Mở rộng danh mục sản phẩm và thị trường
Từ tháng 9 đến tháng 10 là thời điểm sầu riêng Tây Nguyên bước vào chính vụ thu hoạch. Mặt hàng này có thể đóng góp từ 1,2-1,5 tỷ USD trong 4 tháng cuối năm nếu điều kiện thị trường thuận lợi.
Bên cạnh yếu tố mùa vụ, nhu cầu tiêu thụ rau quả phục vụ các dịp lễ lớn như Tết Trung Thu, Giáng sinh và Tết Nguyên đán tại Trung Quốc cùng các nước Đông Bắc Á cũng sẽ gia tăng mạnh. Đây là cơ hội cho nhiều mặt hàng chủ lực như thanh long, dừa tươi, bưởi, xoài và chanh leo mở rộng thị phần.
Việc mở cửa thị trường thời gian qua đang tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng.Chẳng hạn như, bưởi của Việt Nam đã có lô hàng đầu tiên sang Australia từ tháng 4-2026; Việt Nam và Trung Quốc đã ký nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với bưởi và chanh tươi. Mỹ cũng dự kiến công bố cho phép nhập khẩu chanh leo Việt Nam trong năm nay, trong khi Nhật Bản đang xem xét mở cửa với bưởi.
Một tín hiệu tích cực khác là việc Ấn Độ chính thức mở cửa thị trường đối với sầu riêng tươi của Việt Nam từ giữa tháng 7-2026. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành động lực mới, giúp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Như vậy, lợi thế của ngành rau quả hiện nay không chỉ nằm ở một vài mặt hàng tỷ USD mà ở việc danh mục sản phẩm và thị trường đang được mở rộng đồng thời. Đây là điểm khác biệt đáng kể so với nhiều ngành hàng nông sản vẫn phụ thuộc vào một vài thị trường hoặc biến động giá quốc tế.
Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 30-8-2026, cả nước đã có gần 10.300 mã số vùng trồng và gần 1.900 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu nhiều loại quả tươi sang Trung Quốc, Mỹ, Australia, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản và các thị trường khác.
Quy mô này cho thấy nền tảng hạ tầng thương mại của ngành đã được cải thiện đáng kể, nhưng quản lý và duy trì chất lượng mới là yếu tố quyết định khả năng giữ thị trường lâu dài.
Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam Nguyễn Thanh Bình nhận định, hiện nay, từ quy trình cấp và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói còn phức tạp, liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp thiếu bền vững, nguy cơ giả mạo mã số, sử dụng hóa chất không đúng quy định… Đây là những rủi ro có thể trực tiếp làm mất thị trường nếu không được kiểm soát tốt.
“Lợi thế dài hạn sẽ thuộc về doanh nghiệp kiểm soát được vùng nguyên liệu, đáp ứng tiêu chuẩn, chế biến sâu, đa dạng thị trường và xây dựng được thương hiệu. Khi đó, rau quả Việt Nam không chỉ xuất khẩu nhiều hơn mà còn có khả năng giữ lại phần giá trị lớn hơn trong chuỗi”, ông Nguyễn Thanh Bình lưu ý.
Ánh Ngọc
Nguồn Hà Nội Mới