Bác sĩ cảnh báo kiểu ăn sáng làm tăng nguy cơ bệnh tật

Ăn sáng với các món chiên rán nhiều dầu mỡ, thịt chế biến sẵn hay ăn thức ăn chế biến từ hôm trước… đều là những kiểu ăn làm tăng nguy cơ bệnh tật.

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết bữa sáng là một trong những bữa ăn quan trọng trong ngày, giúp cung cấp năng lượng sau một đêm dài và bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết để cơ thể bắt đầu ngày mới.

Về nguyên lý, từ lúc đi ngủ đến sáng hôm sau, cơ thể trải qua khoảng 10-12 giờ không được bổ sung năng lượng. Vì vậy, ăn sáng giúp cơ thể có thêm năng lượng để hoạt động. Tuy nhiên, không nên tuyệt đối hóa bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất mà bỏ qua hai bữa còn lại. Mỗi bữa đều có vai trò riêng và cần được phân bổ hợp lý trong tổng thể chế độ ăn.

Chiên rán nhiều dầu mỡ không phải lựa chọn tốt

Một trong những kiểu ăn sáng nên hạn chế là sử dụng thường xuyên các món chiên, rán nhiều dầu mỡ như cơm rang, trứng rán, xúc xích chiên hay phở ăn kèm quẩy.

Sau một đêm không ăn uống, việc ăn ngay một lượng lớn thực phẩm nhiều dầu mỡ có thể gây đầy bụng, khó tiêu, đặc biệt những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Các món chiên rán cũng thường chứa nhiều chất béo và năng lượng, nếu ăn thường xuyên trong khi khẩu phần thiếu rau xanh khiến tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu, từ đó góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và các bệnh chuyển hóa.

Quẩy không nên trở thành món ăn kèm thường xuyên. Ảnh minh họa: Hoàng Giang

Đáng lưu ý, thực phẩm được chế biến ở nhiệt độ cao, đặc biệt khi dầu được sử dụng nhiều lần, có thể hình thành một số hợp chất không có lợi cho sức khỏe. Thịt được chiên, áp chảo hoặc nướng ở nhiệt độ cao sinh ra hợp chất như amin dị vòng và hydrocarbon thơm đa vòng. Đây là những chất được giới khoa học quan tâm về khả năng gây hại và mối liên quan với nguy cơ ung thư.

Trứng là thực phẩm giàu protein, vitamin và khoáng chất, là một lựa chọn phù hợp cho bữa sáng. Tuy nhiên, nếu ngày nào cũng ăn trứng chiên với nhiều dầu mỡ, lượng chất béo và năng lượng trong khẩu phần sẽ tăng lên. Khi chiên ở nhiệt độ quá cao hoặc để thực phẩm cháy xém, các hợp chất không có lợi cũng có thể hình thành. Vì vậy, nên đa dạng cách chế biến như luộc, hấp hoặc chần, đồng thời hạn chế sử dụng quá nhiều dầu mỡ.

Hay phở là món ăn sáng phổ biến, nhiều người có thói quen gọi thêm quẩy – món làm từ bột mì và chiên ngập dầu nên chứa khá nhiều năng lượng và chất béo. Một bát phở có thể cung cấp vài trăm kcal, nếu ăn thêm nhiều quẩy, tổng năng lượng của bữa sáng sẽ tăng đáng kể. Duy trì thói quen này thường xuyên sẽ gây dư thừa năng lượng, tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.

Đáng lưu ý, dầu dùng để chiên quẩy nếu được tái sử dụng nhiều lần và đun ở nhiệt độ cao sẽ tạo ra các sản phẩm oxy hóa không có lợi cho sức khỏe. Vì vậy, quẩy không nên trở thành món ăn kèm thường xuyên. Nếu sử dụng, nên ăn với lượng vừa phải và lựa chọn sản phẩm được chế biến bảo đảm vệ sinh, sử dụng dầu đúng cách.

Tránh sử dụng các loại thịt chế biến sẵn

Một thói quen nhiều người mắc là sử dụng thịt chế biến sẵn cho bữa sáng như xúc xích, thịt nguội, giăm bông hoặc các loại thịt được hun khói, ướp muối hay xử lý để bảo quản. Những thực phẩm này thường chứa nhiều muối và chất béo, nếu ăn thường xuyên, lượng muối và năng lượng đưa vào cơ thể có thể tăng cao, không có lợi cho sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm chất gây ung thư ở người. Vì vậy, các loại thịt chế biến sẵn nên được sử dụng ở mức hạn chế, thay vì trở thành lựa chọn quen thuộc mỗi sáng.

Ăn lại thức ăn từ hôm trước

Do bận rộn, nhiều gia đình có thói quen nấu sẵn thức ăn từ tối hôm trước để sáng hôm sau hâm nóng lại, việc này không phải lúc nào cũng có lợi, đặc biệt nếu thực phẩm được bảo quản không đúng cách. Thực phẩm nấu chín nếu để ở nhiệt độ không phù hợp trong thời gian dài có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Một số món sau khi bảo quản và hâm nóng nhiều lần cũng có thể giảm chất lượng, thay đổi mùi vị và kết cấu.

“Ăn gì buổi sáng?” là câu hỏi quen thuộc nhưng không có một thực đơn phù hợp cho tất cả mọi người. Theo chuyên gia, chế độ ăn cần được cá nhân hóa dựa trên tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe, mức độ vận động và nhu cầu năng lượng. Không phải ai cũng bắt buộc phải ăn một bữa sáng lớn. Nếu vì điều kiện công việc hoặc sinh hoạt mà không ăn sáng, cần bảo đảm cơ thể vẫn được cung cấp đủ năng lượng và chất dinh dưỡng trong các bữa còn lại.

Nguyên tắc quan trọng là phân bổ năng lượng hợp lý trong ngày. Các bữa ăn nên bảo đảm các nhóm chất chính gồm tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất.

Nhiều người lựa chọn bún, miến, phở, mì hoặc các món khô như xôi, bánh mì vì tiện lợi. Những món này hoàn toàn có thể xuất hiện trong thực đơn, nhưng nên bổ sung thêm rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ và nguồn protein phù hợp để bữa ăn cân bằng hơn. Nếu có điều kiện chuẩn bị một bữa cơm gia đình vào buổi sáng là lựa chọn tốt. Một bữa cơm có cơm, thịt hoặc cá, trứng và rau có thể cung cấp tương đối đầy đủ các nhóm chất, đồng thời giúp đa dạng thực phẩm.

Điều quan trọng nhất là không nên ăn một món cố định mỗi ngày. Thay đổi thực đơn, ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế đồ chiên rán nhiều dầu mỡ và thịt chế biến sẵn sẽ giúp chế độ ăn đa dạng, cân bằng hơn và có lợi cho sức khỏe lâu dài.

Thúy Quỳnh

Nguồn vnexpress