Chủ động phòng ngừa rủi ro phòng vệ thương mại với sợi và xơ polyester xuất khẩu

Sợi polyester có độ bền cao sang EU và xơ staple polyester mảnh sang Hoa Kỳ là những mặt hàng doanh nghiệp cần theo dõi sát, trong bối cảnh kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam gia tăng trong 3 tháng đầu năm 2026 và các thị trường này đã áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm tương tự từ một số nguồn cung khác.

Trong Danh sách cảnh báo các mặt hàng có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) đã đưa hai sản phẩm polyester xuất khẩu sang EU và Hoa Kỳ vào nhóm cần theo dõi. Hai sản phẩm có đặc điểm và mã HS khác nhau, nhưng cùng ghi nhận mức tăng xuất khẩu và tỷ trọng đáng chú ý tại thị trường nhập khẩu.

Rủi ro khởi kiện phòng vệ thương mại khi kim ngạch xuất khẩu sang EU tăng nhanh

Tại thị trường EU, sản phẩm được cảnh báo là sợi polyester có độ bền cao (High Tenacity Polyester Yarn), có mã HS tham khảo 5402.20.

Cục Phòng vệ thương mại cho hay, trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sợi polyester có độ bền cao của Việt Nam sang EU đạt 29,2 triệu USD, tăng 5,5% so với cùng kỳ năm 2025. Hàng hóa của Việt Nam chiếm 38,1% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của EU. Việt Nam hiện là nhà cung cấp lớn thứ hai tại thị trường này, sau Trung Quốc.

Sợi polyester có độ bền cao là mặt hàng đang chịu thuế chống bán phá giá tại EU, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam chủ động theo dõi rủi ro phòng vệ thương mại.

Mức tăng kim ngạch cùng tỷ trọng lớn trong tổng nhập khẩu cho thấy khả năng tiếp cận và vị trí đáng kể của hàng Việt Nam tại EU. Tuy nhiên, đây cũng là những yếu tố doanh nghiệp cần theo dõi chặt chẽ, nhất là khi sợi polyester có độ bền cao là mặt hàng đã được EU sử dụng công cụ phòng vệ thương mại.

EU hiện áp dụng thuế chống bán phá giá đối với sợi polyester có độ bền cao nhập khẩu từ Trung Quốc. Theo đánh giá của Cục Phòng vệ thương mại, hàng hóa của Việt Nam có rủi ro bị EU tiến hành điều tra phòng vệ thương mại do kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này tăng nhanh trong 3 năm gần đây và đang chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của EU.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp xuất khẩu cần theo dõi diễn biến thị trường, kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu và khả năng chứng minh xuất xứ của sản phẩm. Cục Phòng vệ thương mại cũng đồng thời lưu ý doanh nghiệp tránh sử dụng các nguyên liệu chính nhập khẩu từ Trung Quốc để sản xuất sợi polyester có độ bền cao xuất khẩu sang EU, nhằm hạn chế nguy cơ hàng hóa bị xem xét trong các vụ việc liên quan đến lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.

Theo dõi nguy cơ mở rộng điều tra phòng vệ thương mại tại Hoa Kỳ

Tại thị trường Hoa Kỳ, sản phẩm cần lưu ý là xơ staple polyester có độ mảnh nhỏ hơn 3 denier (Fine Denier Polyester Staple Fiber – FDPSF), mã HS tham khảo 5503.20. Đây là sản phẩm khác với sợi polyester có độ bền cao xuất khẩu sang EU, vì vậy doanh nghiệp cần xác định đúng phạm vi hàng hóa khi theo dõi thông tin cảnh báo và các vụ việc phòng vệ thương mại.

Năm 2017, Hoa Kỳ khởi xướng điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với xơ staple polyester nhập khẩu từ Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Việt Nam. Sau đó, Việt Nam được loại khỏi phạm vi điều tra theo đề nghị của nguyên đơn. Kết quả điều tra dẫn đến việc Hoa Kỳ áp thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm từ Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc), đồng thời áp thuế chống trợ cấp đối với sản phẩm từ Trung Quốc và Ấn Độ.

Đến năm 2024, Hoa Kỳ tiếp tục khởi xướng điều tra tự vệ toàn cầu đối với sản phẩm này do lượng nhập khẩu gia tăng. Diễn biến trên cho thấy xơ staple polyester là mặt hàng đã nhiều lần được cơ quan chức năng Hoa Kỳ xem xét bằng các công cụ phòng vệ thương mại khác nhau.

Theo Cục Phòng vệ thương mại, trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu xơ staple polyester mảnh của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt gần 6,9 triệu USD, tăng 75,4% so với cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch của Việt Nam chiếm 25,2% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của Hoa Kỳ. Việt Nam đã trở thành nhà cung cấp lớn thứ hai tại thị trường này, sau Thái Lan.

Tốc độ tăng trưởng cao và tỷ trọng nhập khẩu đáng kể mở ra cơ hội tiếp tục mở rộng xuất khẩu. Tuy nhiên, theo Cục Phòng vệ thương mại, nguy cơ sản phẩm tiếp tục bị điều tra hoặc áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại vẫn ở mức cao, đặc biệt khi lượng nhập khẩu vào Hoa Kỳ có xu hướng gia tăng.

Chủ động nhận diện rủi ro, chuẩn bị hồ sơ trước khi phát sinh điều tra phòng vệ thương mại

Những diễn biến tại EU và Hoa Kỳ cho thấy tăng trưởng kim ngạch và mở rộng thị phần vừa là tín hiệu tích cực, vừa đòi hỏi doanh nghiệp nâng cao năng lực tuân thủ. Việc chuẩn bị không nên chỉ bắt đầu khi cơ quan nước ngoài đã khởi xướng điều tra, mà cần được tiến hành ngay từ giai đoạn sản phẩm xuất hiện trong danh sách cảnh báo.

Đối với hàng xuất khẩu sang EU, doanh nghiệp cần rà soát nguồn nguyên liệu, lựa chọn nhà cung cấp có hồ sơ rõ ràng và bảo đảm sản phẩm thực sự được sản xuất tại Việt Nam. Hồ sơ về mua nguyên liệu, nhập khẩu, định mức sử dụng, sản xuất và xuất khẩu cần được lưu giữ đầy đủ, thống nhất để có thể chứng minh nguồn gốc và quá trình tạo ra sản phẩm khi được yêu cầu.

Đối với thị trường Hoa Kỳ, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị doanh nghiệp theo dõi chặt chẽ diễn biến chính sách thương mại; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu xuất khẩu để sẵn sàng hợp tác với cơ quan điều tra; đồng thời chủ động đa dạng hóa thị trường nhằm giảm thiểu rủi ro.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật Danh sách cảnh báo và thông tin từ Bộ Công Thương, theo dõi biến động về kim ngạch, tốc độ tăng trưởng và tỷ trọng hàng Việt Nam trong tổng nhập khẩu của từng thị trường. Khi các chỉ số này tăng nhanh, doanh nghiệp cần chủ động rà soát giá xuất khẩu, năng lực sản xuất, nguồn nguyên liệu và hệ thống chứng từ để kịp thời nhận diện những yếu tố có thể làm gia tăng nguy cơ bị điều tra.

Duy trì chuỗi cung ứng minh bạch và hệ thống dữ liệu có khả năng truy xuất không chỉ phục vụ việc giải trình khi phát sinh vụ việc, mà còn giúp doanh nghiệp bảo vệ kết quả xuất khẩu đã đạt được. Với sợi và xơ polyester, chủ động từ cảnh báo sớm là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tận dụng cơ hội thị trường, đồng thời hạn chế tác động bất lợi từ các biện pháp phòng vệ thương mại.

Đạt Trịnh 

Nguồn Tạp Chí Công Thương