Nông sản không phụ thuộc vào một quốc gia nhập khẩu

Lô bưởi đầu tiên được xuất đi thị trường Australia vào tháng 4/2026, ngành chức năng và nông dân từng kỳ vọng nông sản Việt Nam nói chung, trái bưởi nói riêng sẽ tạo nên một “bức tranh” mới. Tuy vậy, thị trường này thông báo tạm dừng nhập khẩu 6 tháng để rà soát, đánh giá các điều kiện kiểm dịch đối với bưởi tươi Việt Nam.

Sự việc này, ngành chuyên môn tỉnh Đồng Tháp cho rằng, chúng ta cần nhìn câu chuyện một cách bình tĩnh và đúng bản chất. Bởi, nguồn nông sản của Việt Nam không phụ thuộc vào một thị trường cố định nào.

Ảnh minh họa

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân, trong thương mại quốc tế, việc một mặt hàng bị cảnh báo, tăng cường kiểm tra, thậm chí tạm ngưng nhập khẩu để 2 bên làm rõ một vấn đề kỹ thuật là điều có thể xảy ra thường xuyên.

Không chỉ nông sản Việt Nam, hàng hóa của nhiều quốc gia khi tham gia thị trường quốc tế đều có thể gặp những tình huống như vậy. Thị trường càng có giá trị, yêu cầu càng cao thì rủi ro thị trường luôn tồn tại. Điều quan trọng là khi xảy ra sự cố thì chúng ta tranh thủ xác định nguyên nhân, trách nhiệm, khắc phục nhanh và giữ được thị trường.

Riêng trường hợp trái bưởi tươi lần này, đồng chí Lê Hà Luân cho biết, nếu đối tượng nấm được phát hiện không nằm trong danh mục sinh vật gây hại mà 2 bên đã xác định và thống nhất quản lý khi mở cửa thị trường thì càng cần trao đổi đầy đủ về cơ sở khoa học, mức độ rủi ro và biện pháp kiểm soát phù hợp. Trong thương mại quốc tế, chúng ta phải tôn trọng quy định của nước nhập khẩu nhưng đồng thời cũng phải có năng lực kỹ thuật và căn cứ khoa học để bảo vệ lợi ích chính đáng của sản phẩm và người sản xuất Việt Nam.

Ở chiều ngược lại, việc phát hiện nấm trên sản phẩm cũng phải được chúng ta xem xét nghiêm túc, không nên vội quy trách nhiệm cho riêng nông dân.

Theo đồng chí Lê Hà Luân, nếu nguyên nhân ở sản xuất thì nông dân phải khắc phục. Nếu ở thu mua, sơ chế, đóng gói, bảo quản hoặc logistics thì doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm.

Nếu hệ thống giám sát, kiểm dịch hoặc hướng dẫn kỹ thuật còn khoảng trống thì cơ quan quản lý nhà nước cũng phải nhìn lại trách nhiệm của mình. Nếu phát sinh một yêu cầu kỹ thuật mới từ thị trường nhập khẩu, các cơ quan có thẩm quyền của 2 nước phải trao đổi để xác lập cách xử lý phù hợp.

Sản xuất nông sản xuất khẩu chưa bao giờ là con đường dễ dàng và cũng không có thị trường nào bảo đảm rằng hôm nay xuất khẩu được thì ngày mai mọi điều kiện vẫn giữ nguyên.

Đối với tỉnh Đồng Tháp, sự việc thị trường Australia tạm ngừng nhập khẩu thì cần củng cố định hướng phát triển vùng nguyên liệu có tổ chức. Nông sản địa phương không chỉ cần mã số vùng trồng mà cần một hệ thống quản trị từ vùng sản xuất đến doanh nghiệp xuất khẩu, trong đó, quy trình sản xuất, kiểm soát sinh vật gây hại, thu hoạch, xử lý sau thu hoạch, đóng gói, bảo quản, truy xuất nguồn gốc và dữ liệu của từng lô hàng.

Theo đồng chí Lê Hà Luân, chúng ta phải thay đổi tư duy về thị trường, không nên xây dựng một vùng nguyên liệu chỉ để phụ thuộc vào một quốc gia nhập khẩu nào.

Một sản phẩm tốt phải hướng đến nhiều thị trường, nhiều phân khúc và cả thị trường trong nước. Thị trường này có vấn đề, chúng ta còn khả năng điều tiết sang thị trường khác. Về lâu dài, năng lực cạnh tranh của nông sản Đồng Tháp không chỉ nằm ở việc địa phương trồng được trái bưởi đẹp, trái xoài ngon hay trái sầu riêng chất lượng mà phải chứng minh được rằng phía sau sản phẩm đó có một hệ thống sản xuất và quản trị đáng tin cậy.