Từ nhập khẩu robot đến tham gia chuỗi giá trị công nghệ

Từ trình diễn đến bài toán năng suất

Bên lề Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 (AEF 2026) ngày 28.10, ông Vương Quang Trường, Phó tổng giám đốc phụ trách công nghệ của Công ty CP Tập đoàn AICAP, cho biết doanh nghiệp có kế hoạch mua sắm dự kiến 1.000 robot, phục vụ các lĩnh vực như vệ sinh, vận hành tòa nhà, khách sạn, trung tâm thương mại, khu công nghiệp, giáo dục và du lịch.

Theo ông Trường, mức đầu tư tham khảo cho một trạm robot hoàn chỉnh có thể dao động từ 30.000 – 80.000 USD, với thời gian thu hồi vốn khoảng 3 – 5 năm. Ngoài giá thiết bị, doanh nghiệp phải tính đến chi phí tích hợp hệ thống, phần mềm, đào tạo nhân lực, bảo trì và linh kiện thay thế. Nếu quy trình chưa ổn định, sản lượng thấp hoặc sản phẩm thay đổi thường xuyên, chi phí tự động hóa có thể vượt quá lợi ích thu được.

Robot tương tác với khách tham quan
ẢNH: H.H

Tại GRECO 2026, ông Tang Zhisu, Phó tổng thư ký Liên minh phát triển công nghiệp Robot Trung Quốc (CDRA), cho rằng doanh nghiệp vừa và nhỏ nên bắt đầu từ những công đoạn cụ thể, thử nghiệm trong phạm vi hẹp, đo lường kết quả rồi mới mở rộng. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát rủi ro và tránh đầu tư vượt quá nhu cầu. Hiệu quả của robot cũng không nên chỉ được đánh giá bằng khả năng thay thế lao động. Trong những công đoạn phù hợp, thiết bị có thể giúp giảm sai sót, duy trì hoạt động liên tục, tăng tính đồng nhất của sản phẩm và cải thiện điều kiện làm việc. Vì vậy, quyết định đầu tư cần dựa trên hiệu quả vận hành thực tế, thay vì chạy theo xu hướng công nghệ.

Theo báo cáo Vietnam Industrial Robotics Market Size, Share & Forecast 2026 – 2031, thị trường robot công nghiệp Việt Nam đạt khoảng 112 triệu USD năm 2025, với dự báo tăng trưởng bình quân 12,88% mỗi năm trong giai đoạn 2026 – 2031. Dù robot công nghiệp và robot dịch vụ thuộc những phân khúc khác nhau, xu hướng này cho thấy có dư địa phát triển của tự động hóa tại Việt Nam.

Thực tế, cơ hội của ngành robot không chỉ nằm ở việc nhập khẩu và phân phối thiết bị. Trong phiên thảo luận về công nghệ, robot, một số ý kiến cho rằng, các khâu tích hợp hệ thống, phát triển phần mềm, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), xử lý dữ liệu, bảo trì và vận hành cho robot cũng có thể tạo thêm giá trị cho doanh nghiệp trong nước. Đại diện AICAP nói doanh nghiệp đang hướng đến hợp tác với các đối tác công nghệ để phát triển nền tảng thương mại và vận hành robot, kết nối thiết bị với nhu cầu ứng dụng và dịch vụ kỹ thuật tại Việt Nam.

Doanh nghiệp này cũng đã hợp tác với Đại học HUTECH trong lĩnh vực nghiên cứu, đào tạo và thử nghiệm ứng dụng.

“Nếu chỉ nhập khẩu robot để đưa vào sử dụng, lợi ích chủ yếu đến từ hiệu quả vận hành thiết bị. Ngược lại, khi doanh nghiệp Việt tham gia được vào các khâu tích hợp, phát triển ứng dụng, quản lý dữ liệu và cung cấp dịch vụ kỹ thuật, giá trị tạo ra trong nước có thể tăng lên”, một diễn giả tại AEF 2026 nhận xét.

Cơ hội cho doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt

Tại Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 ngày 28.10, thông điệp của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về định vị Việt Nam trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và thúc đẩy sự hội tụ của vốn, công nghệ, tri thức đặt ra yêu cầu chuyển hóa các nguồn lực thành năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới. Câu chuyện robot là một ví dụ cụ thể. Thu hút vốn đầu tư và đưa công nghệ vào Việt Nam mới là bước đầu; điều quan trọng hơn là khả năng ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất, phát triển năng lực doanh nghiệp và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với ngành robot, quá trình này đòi hỏi sự kết nối giữa nguồn vốn, nhà cung cấp công nghệ, doanh nghiệp sử dụng thiết bị và các cơ sở đào tạo. Khi những chủ thể này phối hợp hiệu quả, doanh nghiệp không chỉ tiếp cận được công nghệ mà còn có điều kiện phát triển nhân lực, cải tiến quy trình và mở rộng sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Một diễn giả đến từ Vũ Hán (Trung Quốc) cho rằng, vấn đề không phải đưa bao nhiêu robot vào sử dụng, mà còn là năng suất được cải thiện ra sao và bao nhiêu giá trị công nghệ được tạo ra tại Việt Nam. Khi doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao, robot sẽ không chỉ là cuộc chơi của các tập đoàn lớn mà còn trở thành cơ hội phát triển cho nhiều doanh nghiệp Việt.

Nguyên Nga

Nguồn Thanh Niên