Từ tăng trưởng đến bền vững: Bài toán mới của bột cá Việt Nam
Xuất khẩu bột cá Việt Nam đang tăng mạnh trong năm 2026. Sau khi đạt 281 triệu USD năm 2025, kim ngạch 7 tháng đầu năm nay đã lên gần 244 triệu USD, tăng 72% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, gần 90% giá trị xuất khẩu vẫn tập trung vào Trung Quốc, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa thị trường, chuẩn hóa chất lượng và nâng giá trị sản phẩm.
Ảnh minh họa
Xuất khẩu bột cá Việt Nam tăng mạnh trong năm 2026
Năm 2025, xuất khẩu bột cá của Việt Nam đạt 281 triệu USD, tăng 8% so với năm trước. Trong đó, Trung Quốc đạt khoảng 249 triệu USD, chiếm gần 89% tổng kim ngạch.
Một số thị trường nhỏ hơn cũng ghi nhận mức tăng đáng chú ý như Indonesia tăng 158%, Thái Lan tăng 148% và Campuchia tăng 90%. Tuy nhiên, Nhật Bản giảm 37%, Đài Loan giảm 24%, cho thấy thị trường bột cá vẫn biến động khá mạnh.
Bước sang năm 2026, xuất khẩu bột cá tăng tốc rõ rệt. Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch đạt gần 244 triệu USD, tăng 72% so với cùng kỳ 2025.
Đáng chú ý, tốc độ tăng nhanh dần từ tháng 5. Xuất khẩu tháng 5 đạt 38 triệu USD, tháng 6 lên gần 51 triệu USD và tháng 7 đạt 65 triệu USD, mức cao nhất trong 7 tháng. Riêng tháng 7 tăng tới 153% so với cùng kỳ.
Diễn biến này cho thấy nhu cầu thị trường đang tạo cơ hội thuận lợi cho bột cá Việt Nam. Tuy nhiên, đằng sau mức tăng cao vẫn là bài toán về cơ cấu thị trường.
Trung Quốc là động lực chính nhưng cũng tạo rủi ro phụ thuộc
Trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu bột cá sang Trung Quốc đạt khoảng 218 triệu USD, tăng 76%, chiếm khoảng 89% tổng kim ngạch.
Với quy mô nhu cầu lớn và khả năng hấp thụ sản lượng cao, Trung Quốc tiếp tục là thị trường chiến lược của doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, tỷ trọng gần 90% cũng đồng nghĩa ngành bột cá dễ bị tác động nếu nhu cầu, giá hoặc chính sách nhập khẩu tại thị trường này thay đổi.
Vì vậy, vấn đề không phải là giảm xuất khẩu sang Trung Quốc, mà là phát triển các thị trường khác nhanh hơn để giảm mức độ tập trung.
Một số tín hiệu tích cực đã xuất hiện. Trong 7 tháng đầu năm, xuất khẩu sang Thái Lan đạt hơn 8 triệu USD, tăng 549%; Philippines tăng 207%; Malaysia tăng 230%; Nigeria tăng 517%. Nhật Bản tăng 27%, Đài Loan tăng 17% và Campuchia tăng 46%.
Quy mô các thị trường này còn nhỏ so với Trung Quốc, nhưng cho thấy dư địa mở rộng xuất khẩu, đặc biệt tại ASEAN và một số thị trường có nhu cầu đối với sản phẩm chất lượng cao.
Muốn tăng xuất khẩu bột cá phải nâng cao chất lượng và đa dạng thị trường
Lợi thế của ngành bột cá Việt Nam nằm ở nguồn nguyên liệu gắn với chuỗi khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản. Tuy nhiên, để chuyển lợi thế nguyên liệu thành sản phẩm có giá trị xuất khẩu cao hơn, ngành cần vượt qua một số điểm nghẽn.
Trước hết, ngành bột cá cần chuẩn hóa chất lượng. Các chỉ tiêu về protein, độ ẩm, độ tươi và tạp chất cần ổn định giữa các lô hàng. Khách hàng lớn không chỉ cần một lô hàng đạt chuẩn mà cần khả năng cung ứng ổn định trong thời gian dài.
Bên cạnh đó, truy xuất nguồn gốc và minh bạch nguyên liệu ngày càng quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu về tuân thủ mà còn là điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các khách hàng và phân khúc có giá trị cao hơn.
Song song với việc giữ vững Trung Quốc, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường, tập trung vào ASEAN, Nhật Bản, Đài Loan và các thị trường mới có tốc độ tăng trưởng tốt.
Cuối cùng, cần tăng liên kết giữa nhà máy chế biến thủy sản – doanh nghiệp sản xuất bột cá – doanh nghiệp xuất khẩu – nhà sản xuất thức ăn. Chuỗi liên kết tốt sẽ giúp ổn định nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và xây dựng các hợp đồng dài hạn.
Với đà tăng trưởng hiện nay, năm 2026 có thể trở thành một năm đáng chú ý của xuất khẩu bột cá Việt Nam. Nhưng để tăng trưởng bền vững, ngành không thể chỉ đặt mục tiêu bán nhiều hơn. Hướng đi dài hạn phải là nâng chất lượng, mở rộng thị trường và tăng giá trị trên mỗi đơn vị sản phẩm.
Nguyễn Hà
Nguồn vasep