Việt Nam lần đầu chế tạo thiết bị điện cốt lõi 500kV, giảm phụ thuộc nhập khẩu
Việt Nam khởi động dự án nghiên cứu, chế tạo cuộn kháng bù ngang 500 kV phục vụ hệ thống truyền tải điện quốc gia, từ đó góp phần tăng cường an ninh năng lượng và giảm phụ thuộc hàng nhập khẩu.
Ngày 28/9, Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) tổ chức Lễ khởi công dự án Khoa học công nghệ cấp Quốc gia “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV”.
Tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định cho biết Nghị quyết 57 xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược quan trọng hàng đầu, tạo động lực cho phát triển kinh tế – xã hội nhanh và bền vững. Trong đó, làm chủ các công nghệ chiến lược, đặc biệt trong những lĩnh vực hạ tầng thiết yếu như năng lượng, có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh quốc gia và tăng tính tự chủ của nền kinh tế.
Tinh thần chỉ đạo đó đòi hỏi hệ thống khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của chúng ta phải triệt để khắc phục khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường. Nghiên cứu khoa học cần xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của nền kinh tế và lấy sản phẩm, năng lực công nghệ thực tế cùng giá trị gia tăng cao làm thước đo của sự thành công.
Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công dự án – Ảnh: EVN
Bộ KH&CN đánh giá cao những kết quả nghiên cứu, chế tạo của Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh. Từ máy biến áp 110 kV năm 1993, máy biến áp 220 kV năm 2003 đến máy biến áp 500 kV năm 2010, doanh nghiệp từng bước làm chủ các công nghệ cao trong lĩnh vực thiết bị điện.
Đặc biệt, tháng 12/2025, máy biến áp 500 kV 900 MVA, có công suất gần gấp đôi sản phẩm năm 2010 và được Bộ KH&CN hỗ trợ, đã được nghiệm thu cấp Nhà nước và đóng điện thành công trên lưới điện quốc gia.
Đây là minh chứng vững chắc cho năng lực nghiên cứu, chế tạo của doanh nghiệp, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Theo ông, dự án khởi công lần này là bước tiếp nối quá trình làm chủ công nghệ của doanh nghiệp, với ba điểm đáng chú ý.
Thứ nhất, dự án xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của hệ thống điện quốc gia, trong đó đặt ra yêu cầu kiểm soát điện áp, bảo đảm vận hành an toàn, ổn định cho lưới điện truyền tải siêu cao áp 500 kV.
Thứ hai, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm. EEMC trực tiếp xác định bài toán, tổ chức nguồn lực và chịu trách nhiệm thương mại hóa sản phẩm. Doanh nghiệp đồng thời phối hợp với các chuyên gia, nhà khoa học từ Trường Điện – Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội.
Mục tiêu là sản xuất tại Việt Nam cuộn kháng bù ngang 120 MVAr/500 kV, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế IEC 60076.
Thứ ba, dự án hướng tới làm chủ công nghệ lõi. Không chỉ dừng ở việc chế tạo một sản phẩm, dự án đặt mục tiêu làm chủ thiết kế mạch từ, công nghệ chế tạo, kiểm soát tổn hao, rung động, cách điện và thử nghiệm, từng bước tiệm cận các chuẩn mực công nghệ tiên tiến trên thế giới.
Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết, Bộ KH&CN sẽ triển khai tinh thần đổi mới của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, trong đó chú trọng cơ chế quản lý theo sản phẩm đầu ra, bảo vệ tài sản trí tuệ và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu. Qua đó, tạo điều kiện để các nhà khoa học và doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, phát triển các công nghệ chiến lược.
Ông Nguyễn Vũ Cường, Tổng giám đốc EEMC, cho hay, Dự án “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV” là bước phát triển tiếp theo trong lộ trình làm chủ thiết bị điện siêu cao áp.
Dự án có tổng kinh phí 82,493 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 22,246 tỷ đồng với mục tiêu là làm chủ công nghệ và chế tạo 1 cuộn kháng bù ngang 500 kV, công suất 120 MVAr, có các thông số đạt tiêu chuẩn IEC 60076.
Cuộn kháng bù ngang có chức năng hấp thụ công suất phản kháng dư phát sinh từ điện dung của đường dây, đặc biệt khi các tuyến siêu cao áp vận hành ở chế độ tải thấp. Trên lưới điện 500 kV, thiết bị góp phần hạn chế quá điện áp, hỗ trợ ổn định hệ thống và nâng cao hiệu quả truyền tải điện năng.
Vì vậy, đây là thiết bị gắn trực tiếp với an toàn, độ tin cậy và chất lượng vận hành của hệ thống điện quốc gia.
Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, giai đoạn 2025-2030, Việt Nam dự kiến xây dựng mới 12.944km đường dây và 102.900 MVA trạm biến áp 500 kV. Việc mở rộng lưới truyền tải đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về bù công suất phản kháng và kiểm soát điện áp, kéo theo nhu cầu đối với cuộn kháng bù ngang 500 kV.
Trong khi đó, các cuộn kháng bù ngang 500 kV đang sử dụng trên lưới điện trong nước từ trước đến nay vẫn phải nhập khẩu 100%, dẫn đến những rủi ro trong quá trình đầu tư, khai thác vận hành thiết bị trên hệ thống điện quốc gia.
“Do đó, việc triển khai dự án không chỉ hướng tới việc tạo ra một sản phẩm khoa học mới, mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc hình thành năng lực thiết kế, chế tạo và thử nghiệm kháng điện 500 kV trong nước”, ông Cường nhấn mạnh.
Khi làm chủ công nghệ, tổng công ty có thể góp phần giảm chi phí nhập khẩu và tổng mức đầu tư các dự án lắp đặt kháng điện 500 kV; chủ động nguồn thiết bị thay thế, tăng cường an ninh năng lượng; nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam; đồng thời khẳng định năng lực tự chủ của Việt Nam trong lĩnh vực kỹ thuật điện siêu cao áp.
Nguồn vietnam.vn